Pijnstilling tijdens de bevalling
Welke mogelijkheden zijn er?
Bevallen is een bijzondere gebeurtenis, maar brengt ook pijn met zich mee. Iedere vrouw ervaart de weeën anders. Waar de één de weeën goed kan opvangen met ademhaling, ontspanning en warmte, heeft de ander behoefte aan extra ondersteuning of pijnstilling.
Gelukkig zijn er verschillende mogelijkheden om de pijn tijdens de bevalling te verlichten.
Het is goed om je hier tijdens de zwangerschap alvast in te verdiepen. Zo weet je wat de mogelijkheden zijn en kun je een keuze maken die bij jou past.
Je hoeft vooraf niet te beslissen. Tijdens de bevalling kun je altijd aangeven dat je behoefte hebt aan pijnstilling. Samen kijken we wat op dat moment het beste bij jou en je baby past.
1. Warmte: douchen of bevallen in bad
Warmte kan een heel fijne manier zijn om de pijn van de weeën te verlichten. Een warme douche of een warm bad helpt je om te ontspannen. Hierdoor kun je de weeën vaak beter opvangen.
Douchen tijdens de weeën
Het warme water kan helpen om je spieren te ontspannen en de spanning in je lichaam te verminderen. Je kunt de douchekop bijvoorbeeld richten op je onderrug of onderbuik. Ook kun je afwisselen tussen staan, zitten en bewegen.
In bad tijdens de weeën
Het warme water geeft je lichaam ondersteuning en zorgt ervoor dat je gemakkelijker verschillende houdingen kunt aannemen. Veel vrouwen ervaren hierdoor meer ontspanning en bewegingsvrijheid.
Warmte kan helpen om de pijn draaglijker te maken en je meer op je eigen lichaam te laten vertrouwen.
Voordelen:
- Je kunt zelf bewegen en verschillende houdingen aannemen.
- Warmte helpt je spieren ontspannen.
- Je kunt de weeën in je eigen tempo opvangen.
- Er zijn geen medicinale bijwerkingen.
Goed om te weten
In het Geboortecentrum Sophia en het Sint Franciscus Gasthuis (SFG) is het mogelijk om gebruik te maken van een bevalbad. Of je daadwerkelijk in bad kunt bevallen, hangt af van je situatie en de medische mogelijkheden op dat moment.
2. Lachgas
Lachgas is een vorm van pijnstilling waarbij je zelf een mengsel van lachgas en zuurstof inademt via een masker.
Je houdt het masker zelf vast en ademt het lachgas in op het moment dat je de wee voelt aankomen. Het is belangrijk om op tijd te beginnen met inhaleren, zodat het effect samenvalt met de wee.
Lachgas werkt snel, maar ook kort. Zodra je stopt met inhaleren, verdwijnt het effect weer vrij snel.
Wat doet lachgas?
Lachgas vermindert de pijnbeleving en helpt je om te ontspannen. Je kunt je er wat licht in je hoofd, dromerig of lacherig door voelen.
Voordelen:
- Je bepaalt zelf wanneer je het masker gebruikt.
- Het werkt snel en is kort na het stoppen weer uitgewerkt.
- Je hoeft geen infuus of ruggenprik te krijgen.
Nadelen:
- Je kunt duizelig, misselijk of slaperig worden.
- De pijn wordt meestal niet volledig weggenomen.
- Je mag tijdens het gebruik niet rondlopen.
- Je moet stoppen met lachgas voordat je gaat persen.
Waar is lachgas beschikbaar?
Lachgas is binnen ons verwijzingsgebied beschikbaar in het Geboortecentrum Sophia.
3. Remifentanil: de PCA-pomp
Remifentanil is een sterke, kortwerkende pijnstiller die verwant is aan morfine. Het wordt via een infuus in je hand of arm toegediend.
Bij deze vorm van pijnstilling gebruik je een PCA-pomp. PCA staat voor Patient Controlled Analgesia. Dit betekent dat je zelf de pijnstilling kunt bedienen met een knop.
Wanneer je pijn voelt opkomen, druk je op de knop. De pomp geeft vervolgens een kleine, vooraf ingestelde hoeveelheid remifentanil af.
De pomp is beveiligd en ingesteld met een maximale dosering en een vaste tijd tussen de toedieningen. Hierdoor kun je niet onbeperkt extra medicatie toedienen.
Wat doet remifentanil?
Remifentanil werkt snel en vermindert de pijn van de weeën. Het effect houdt per toediening maar kort aan. Je kunt je hierdoor beter ontspannen tussen de weeën door.
Voordelen:
- Je kunt zelf bepalen wanneer je extra pijnstilling nodig hebt.
- Het werkt snel.
- Het kan helpen om de scherpe randjes van de weeën te verminderen.
Nadelen en aandachtspunten:
- Je kunt suf of slaperig worden.
- Het kan invloed hebben op je ademhaling.
- Je kunt misselijk worden.
- Je mag niet rondlopen, douchen of in bad.
- Het effect kan na enkele uren minder worden.
Extra bewaking en overdracht van zorg
Omdat remifentanil invloed kan hebben op je ademhaling en zuurstofgehalte, is extra bewaking noodzakelijk. Je ademhaling, zuurstofgehalte en bloeddruk worden gecontroleerd. Ook wordt de hartslag van je baby bewaakt met een CTG.
Wanneer je kiest voor remifentanil, vindt de overdracht van de medische verantwoordelijkheid plaats aan de gynaecoloog. De bevalling wordt vanaf dat moment onder verantwoordelijkheid van het ziekenhuis begeleid.
Remifentanil is binnen ons verwijzingsgebied beschikbaar in het Sint Franciscus Gasthuis (SFG).
4. De ruggenprik (EDA)
Een ruggenprik, ook wel epidurale analgesie (EDA) genoemd, is een zeer effectieve vorm van pijnstilling tijdens de bevalling.
Bij deze methode brengt de anesthesioloog een dun slangetje (katheter) in je onderrug. Via dit slangetje wordt verdovende medicatie toegediend. Hierdoor worden de zenuwen die de pijn van de weeën doorgeven tijdelijk verdoofd.
De ruggenprik vermindert de pijn meestal sterk. Je voelt vaak nog wel druk of het aanspannen van je buik, maar de scherpe pijn van de weeën wordt veel minder of verdwijnt vrijwel helemaal.
Hoe gaat het plaatsen van een ruggenprik?
Je zit meestal op de rand van het bed of ligt op je zij met je rug zo bol mogelijk. De anesthesioloog maakt je huid schoon en verdooft eerst de huid plaatselijk.
Daarna wordt de katheter met behulp van een naald op de juiste plaats ingebracht. De naald wordt vervolgens verwijderd en het dunne slangetje blijft achter in je rug.
Via een pomp wordt de verdovende medicatie toegediend. Meestal merk je binnen ongeveer 5 tot 20 minuten het effect.
Voordelen:
- Het is de meest effectieve vorm van pijnstilling tijdens de bevalling.
- De pijn wordt vaak vrijwel volledig weggenomen.
- Je kunt gedurende langere tijd pijnstilling krijgen.
- Je wordt niet suf van de verdovende medicatie.
- Je kunt tussendoor goed uitrusten.
Nadelen en aandachtspunten:
- Je kunt meestal niet meer rondlopen.
- Je hebt extra bewaking nodig van je bloeddruk en de hartslag van je baby (CTG).
- Je kunt tijdelijk minder kracht in je benen hebben.
- Je kunt een lagere bloeddruk krijgen.
- Je kunt jeuk krijgen of moeite hebben met plassen. Soms is een blaaskatheter nodig.
- Je hebt een iets grotere kans op koorts tijdens de bevalling.
- Het persen kan langer duren en de kans op een kunstverlossing met een vacuümpomp is iets groter.
In sommige situaties is een ruggenprik niet mogelijk of niet wenselijk. De anesthesioloog beoordeelt of deze vorm van pijnstilling voor jou geschikt is.
Overdracht van zorg
Wanneer je kiest voor een ruggenprik, vindt de overdracht van de medische verantwoordelijkheid plaats aan de gynaecoloog. De bevalling wordt vanaf dat moment onder verantwoordelijkheid van het ziekenhuis begeleid.
Waar is een ruggenprik beschikbaar?
Een ruggenprik is binnen ons verwijzingsgebied beschikbaar in het Sint Franciscus Gasthuis (SFG) en het Erasmus MC (EMC).
Welke vorm van pijnstilling past bij jou?
Er is geen goede of foute keuze. Wat voor de ene vrouw prettig werkt, hoeft voor de andere vrouw niet de beste oplossing te zijn.
Misschien wil je het liefst zo lang mogelijk gebruikmaken van warmte, beweging en ontspanning. Misschien weet je nu al dat je graag een ruggenprik wilt. Of misschien wil je de mogelijkheden openhouden en tijdens de bevalling bekijken wat je nodig hebt.
Bespreek je wensen gerust met ons tijdens de zwangerschap. We kunnen samen de verschillende mogelijkheden doornemen en eventuele vragen bespreken.
Met onze ervaring als Verloskundigen kunnen wij goed inschatten wanneer, welke pijnstilling het beste is tijdens de bevalling.
